02-02-2026

Gemeenten hebben dagelijks te maken met aansprakelijkheidsclaims. Als wegbeheerder en eigenaar van de openbare ruimte en gemeentelijke voorzieningen draag je een grote verantwoordelijkheid: van wegen, stoepen en fietspaden tot gemeentelijke gebouwen, groenvoorzieningen en rioleringen. Waar de publieke ruimte niet veilig is en schade ontstaat, kan de gemeente aansprakelijk zijn.

In dit artikel lees je:

• welke schadegevallen vaak voorkomen bij gemeentelijke aansprakelijkheid,
• hoe de procedure van aansprakelijkstelling in de praktijk verloopt,
• en hoe je met Octopus aansprakelijkheidszaken efficiënter, veiliger en beter onderbouwd afhandelt.

Veelvoorkomende aansprakelijkheidszaken bij gemeenten

Gemeenten krijgen te maken met zeer uiteenlopende soorten aansprakelijkheidsclaims. Enkele voorbeelden:

1. Letselschade door slecht wegdek

Een fietser komt ten val door een verzakking in het fietspad en loopt letsel op. Als de verzakking een gevaarlijke situatie opleverde die niet tijdig is gesignaleerd of hersteld, kan de gemeente als wegbeheerder aansprakelijk zijn.

2. Schade door losliggende stoeptegels

Een voetganger struikelt over een omhoogstaande stoeptegel en breekt een arm. Als het hoogteverschil groter is dan redelijkerwijs mag worden verwacht en er geen waarschuwing was, bestaat er vaak een grondslag voor aansprakelijkheid.

3. Materiële schade aan voertuigen

Autobezitters of andere weggebruikers kunnen schade claimen wanneer een weg onveilig is door bijvoorbeeld diepe gaten, verzakkingen of niet-zichtbare obstakels. Is de gemeente nalatig geweest in het onderhoud of in de controle, dan kan zij gehouden zijn de schade te vergoeden.

4. Schade door openbaar groen en bomen

Afbrekende takken, omvallende bomen of wortelopdruk op fietspaden en stoepen kunnen leiden tot letsel of schade. Ontbreekt structureel onderhoud of een goede risico-inschatting, dan kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld.

5. Onveilige situaties bij gemeentelijke gebouwen

Als gebouweigenaar is de gemeente ook verantwoordelijk voor veilig gebruik van publieke gebouwen. Denk aan vallende onderdelen, gladde vloeren zonder waarschuwing of gebrekkige trap- of leuningconstructies. Ontstaat hierdoor schade, dan kan dit leiden tot aansprakelijkheidsclaims.

Hoe verloopt de aansprakelijkheidsprocedure in de praktijk?

Stap 1: schriftelijke aansprakelijkstelling

Een aansprakelijkheidszaak begint doorgaans met een schriftelijke aansprakelijkstelling van een burger, bedrijf of belangenbehartiger. In deze brief of e-mail staat:

• wat er is gebeurd;
• welke schade is geleden (letsel en/of materieel);
• datum, locatie en omstandigheden;
• waarom de gemeente wordt aangesproken.

Foto’s, getuigenverklaringen, medische informatie en andere bewijsstukken zijn cruciaal voor een goede beoordeling.

Stap 2: beoordeling en onderzoek

De gemeente registreert de claim en zet de interne beoordeling en het onderzoek in gang. Daarbij wordt vaak samengewerkt met:

• juristen en schadebehandelaars,
• de buitendienst of vakafdelingen (bijvoorbeeld beheer openbare ruimte),
• de aansprakelijkheidsverzekeraar of tussenpersoon.

In deze fase wordt getoetst:

• of sprake is van een gebrek of nalatigheid;
• of er inspectie- en onderhoudsgegevens zijn;
• of de schade voorzienbaar en vermijdbaar was;
• en of de gemeente juridisch aansprakelijk is.

Stap 3: communicatie en afhandeling

Een goede afhandeling vraagt niet alleen om juridische scherpte, maar ook om zorgvuldige communicatie. De Nationale ombudsman benadrukt het belang van:

• tijdige, heldere en begrijpelijke reacties;
• persoonlijke aandacht voor de burger;
• uitleg over de beoordeling en het genomen besluit.

Een transparante en empathische benadering voorkomt escalatie, klachten en langdurige procedures.

Waarom een goede aanpak van gemeentelijke aansprakelijkheidsclaims belangrijk is

Voor gemeenten zijn aansprakelijkheidszaken meer dan losse dossiers. Ze raken aan:

• Financiële impact: Schadevergoedingen, juridische kosten en eventueel procedures kunnen fors oplopen. Inefficiënte processen leiden bovendien tot extra tijd- en personeelsbelasting.
  
  
• Reputatie en vertrouwen: Burgers verwachten een veilige leefomgeving én een eerlijke behandeling als er toch iets misgaat. Een snelle, transparante en respectvolle afhandeling versterkt het vertrouwen in de gemeente.
  
  
• Wettelijke verplichtingen en risicobeheersing: Gemeenten moeten voldoen aan civielrechtelijke normen en aan de zorgplicht rond veiligheid. Een goed ingericht proces helpt bij het beperken van risico’s, het onderbouwen van besluiten en het voldoen aan interne en externe audits.

Aansprakelijkheidszaken professioneel afhandelen met zaaksysteem Octopus

Steeds meer gemeenten leggen hun aansprakelijkheidsprocessen vast in een zaaksysteem. Octopus is hierbij ontwikkeld met de gemeentelijke praktijk in het achterhoofd. Door aansprakelijkheidszaken in Octopus onder te brengen, profiteer je van:

1. Gestandaardiseerde workflows

Met Octopus richt je gestandaardiseerde workflows voor aansprakelijkheidsclaims in:

• van ontvangst en registratie,
• via onderzoek en beoordeling,
• tot besluitvorming en communicatie met de burger.

Zo voorkom je vergeten stappen, ad-hoc beslissingen en grote verschillen tussen behandelaars of afdelingen.

2. Eenduidige en volledige dossieropbouw

Octopus zorgt voor een compleet digitaal dossier per aansprakelijkheidszaak:

• alle correspondentie (brieven, e-mails, telefoongesprekken);
• foto’s, rapportages, inspectie- en onderhoudsgegevens;
• interne notities en adviezen;
• besluiten en vastgelegde motiveringen.

Dit maakt het eenvoudiger om zaken juridisch te onderbouwen, samen te werken met verzekeraars en dossiers terug te vinden bij klachten, bezwaar of beroep.

3. Termijnbewaking en minder risico op fouten

In aansprakelijkheidszaken zijn termijnen cruciaal, bijvoorbeeld om tijdig te reageren en vervolgprocedures te voorkomen. Octopus bewaakt deze termijnen automatisch, zodat:

• je geen deadlines mist;
• je het risico op dwangsommen, klachten en escalatie verkleint;
• behandelaars overzicht houden, ook bij hoge werkdruk.

4. Betere interne samenwerking

Aansprakelijkheid raakt vrijwel altijd meerdere disciplines: juridisch, schadeafhandeling, beheer openbare ruimte, verzekeringen en beleid. Met Octopus:

• werken alle betrokkenen in één systeem;
• is de actuele status van een zaak voor iedereen inzichtelijk;
• verminder je dubbel werk en informatieverlies.

Dit komt de snelheid, kwaliteit én consistentie van besluitvorming ten goede.

5. Sturen op data, trends en risicobeheersing

Door alle aansprakelijkheidszaken centraal in Octopus te registreren, krijg je waardevolle stuurinformatie:

• waar ontstaan veel claims (bijvoorbeeld gladheid, specifieke wijken, bepaalde type wegdek)?
• wat zijn de meest voorkomende oorzaken?
• hoe lang duurt de afhandeling gemiddeld?
• hoeveel claims worden toegewezen of afgewezen?

Deze inzichten helpen om beheer en beleid aan te passen, risico’s te verkleinen en de openbare ruimte veiliger te maken.

Wil je aansprakelijkheidszaken beter organiseren binnen jouw gemeente?

Herken je dit?

• je bent te veel tijd kwijt aan losse mailtjes, Excel-lijsten en versnipperde dossiers;
• je hebt moeite om termijnen, kwaliteit en uniformiteit te bewaken;
• je wilt beter onderbouwde besluiten en minder risico op procedures;
• én je wilt meer inzicht in trends, risico’s en verbeterkansen.

Dan laten we je graag zien hoe Octopus jullie aansprakelijkheidsproces kan ondersteunen. Neem nu vrijblijvend contact op, of plan een gratis demo!